Եկեղեցին այսօր այլևս միայն կրոնական կառույց չէ։ Այն՝ ինչպես հազարամյակներ առաջ, այսօր էլ մնում է ազգային ինքնության վերջին պահապաններից։ Ու հենց դրա համար էլ թիրախում է։
2025 թ. հունիս.
Հին հաստատություն՝ նոր թշնամիներով։

     Հայ Առաքելական Եկեղեցին վաղուց ի վեր դուրս է եկել միայն կրոնական սահմաններից։ Այն դարեր շարունակ եղել է ազգային մշակույթի, դպրության, ինքնության և պետության փոխարինող ինստիտուտ։ Բայց այսօր՝ անկախ պետականության պայմաններում, պարզվում է՝ եկեղեցին դարձել է իբրև «աղմկոտ ավանդույթ», որը մի կողմից խանգարում է որոշ ժամանակակից օրակարգերի, մյուս կողմից՝ մնում է վերջին պատնեշը ազգի ոգեղեն փլուզման ճանապարհին։

       Եկեղեցին այսօր ոչ թե պայքարում է այլ հավատների, այլ անհավատության, անտարբերության ու ծրագրավորված մոռացության դեմ։ 
          Ովքե՞ր են մարտի դաշտում։
          Ներսից՝ կառավարման ճգնաժամ.
          Հայ եկեղեցու ներսում կուտակվել են մի շարք համակարգային խնդիրներ՝ սկսած բյուրոկրատացված կառուցվածքից մինչև հոգևոր պատրաստվածության պակաս։ Հաճախ նշանակումները կատարվում են ոչ թե ծառայության արժանիքների, այլ համակարգի հարմարության սկզբունքով։
        Դրսից՝ աշխարհիկ շահերի ճնշում.
       Քաղաքական իշխանությունները՝ հատկապես 2018-ից հետո, փորձել են զսպել կամ վերաորակել եկեղեցու ազդեցությունը։ Մյուս կողմից, արևմտյան որոշ կազմակերպություններ ակտիվորեն ներգրավված են՝ հոգևոր դաշտը վերահսկելու և ազգային ինքնության առանցքը նսեմացնելու գործընթացներում։
        Սոցցանցերը՝ անլուռ դիվերսանտ.
       Ֆեյսբուքյան և Տելեգրամյան «վերլուծաբանները» ոչ միայն քարոզում են աթեիզմ ու աղանդավորական «մաքուր հավատ», այլ նաև սիստեմատիկ կերպով հարձակումներ են իրականացնում եկեղեցու հեղինակության վրա։
        Խնդիրները՝ անուններով.
    •    Փակ կառավարման մոդել, որը օտարում է հավատացյալներին
    •    Ժամանակակից լեզվի բացակայություն, հատկապես՝ երիտասարդության հետ շփումներում
    •    Հոգևոր անպատրաստություն, որն արտահայտվում է քահանաների նեղ մտածողությամբ կամ վարչական զբաղվածությամբ
    •    Սոցիալ-տնտեսական ապահովության բացակա համակարգ, հատկապես՝ գյուղական համայնքներում։
        Եկեղեցին մեզանից հեռացնելը անհնարին դարձնելու սցենարները և նրանց հնարավոր հետևանքները.
        Բարեփոխումներ՝ ներսից
Վերադասավորումներ, հանրային լեզվի փոփոխություն
Նոր միավորող դարաշրջանի սկիզբ։ 
       Պահպանողական լռություն.
Փորձ չանել հասկանալու ժամանակակից մարդուն՝ Սառեցում, հեղինակազրկում
        Արտաքին մղումներ.
Աղանդների ու օտար հոսանքների մուտք՝ Ազգային հոգևոր դաշտի կորուստ
         Պատերազմ՝ պետության և եկեղեցու միջև. Թշնամանք, ճնշումներ, սկանդալներ՝ Խորը պառակտում, քաղաքական շահարկումներ։ 
        
           Հասարակությունը՝ անտեսված հարցերի մեջ. 
    •    Ո՞ւր է եկեղեցին, երբ տեղի են ունենում պատերազմներ, պետական դավաճանություններ։ 
    •    Ինչո՞ւ չեն ստեղծվում դպրոցական, համալսարանական ծրագրեր՝ հոգևոր կրթության համար։
    •    Ո՞վ պետք է կապի եկեղեցին նոր տեխնոլոգիական և մշակութային լեզվով։

          Եկեղեցին շատ հաճախ լռում է, երբ ժողովուրդը սպասում է բարձրաձայնության։

          Հայ Առաքելական Եկեղեցին կանգնած է խաչմերուկում։ Նա կա՛մ կդառնա նորոգված, նոր սերնդին հասանելի, արժեքային առաջնորդ, կա՛մ կդառնա պատմականորեն հարգված, բայց իրական ազդեցություն չունեցող մշակութային շերտ։ Քաղաքականության դաշտում տեղ ունենալու միակ ճանապարհը հասարակության հոգևոր կենտրոն լինելն է՝ ոչ կուսակցական, այլ ազգային առաքելությամբ։
Եկեղեցին պիտի խոսի։ Հիմա։ Այլապես այլոք կխոսեն նրա փոխարեն։

Հոգևոր հեղինակության մթագնում՝ չբարձրաձայնվող ստվերներ. 

          Քանզի հանրային գիտակցությունում աստիճանաբար արմատավորվում է անվստահություն եկեղեցու որոշ ներկայացուցիչների նկատմամբ՝ կասկածելի կապերի, աշխարհիկ կյանքի ոճի և բարոյական երկակի չափանիշների պատճառով։

      Այո՛, երբ հոգևորականը սրբություն է քարոզում ամբիոնից, բայց վարում է աշխարհիկ գործչի կյանք, հասարակությունն սկսում է քանդել հավատքի հիմքերը՝ ոչ թե Աստծո, այլ այդ ինստիտուտի հանդեպ։
           Որո՞նք են լուրջ հանրային կասկածները. 
    •ՌԴ ազդեցություն։  
     Մեղադրանքներ հնչում են, թե եկեղեցու որոշ բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ՝ բաց կամ փակ կերպով, շարունակում են համակրել ՌԴ աշխարհաքաղաքական օրակարգերին, կամ վարչակարգին։ Ոմանք նույնիսկ եկեղեցուն դիտարկում են որպես նախկին իշխանության «փափուկ ուժի» գործիք՝ հին քաղաքական կապերից ելնելով։ 
         Հանրության շարքերում  շրջանառվում են սուր մեղադրանքներ՝ մանկապղծության, սեռական շեղումների, ինչպես նաև եկեղեցական ուխտի բացահայտ խախտումների վերաբերյալ։ Թեև իրավական հաստատումներ կարծես չկան, սակայն վստահության կորուստը անդառնալի հետևանքներ է ունենում։
    Ընտանիքներ, երեխաներ, աշխարհիկ կապեր. 
           Սոցցանցերում բազմիցս արձանագրվել են դեպքեր, երբ եկեղեցական բարձրագույն դեմքերը ոչ միայն ունեցել են ընտանիքներ, այլ նաև վարում են աշխարհիկ կենսակերպ՝ մեքենաներ, բիզնեսներ, անգամ՝ անուղղակի քաղաքական գործունեություն։
    •Հաճախ խոսվում է եկեղեցականների շարքերում համասեռամոլության մասին։ 
        Չնայած այդ դեպքերից ոչ մեկը իրավական մակարդակով հաստատված չէ, դրանց միայն գոյությունը կասկածի մակարդակում բավարար է հասարակական վստահությունը փլուզելու համար։
 Ու եթե եկեղեցին չի կարողանում ինքն իրեն մաքրել, չի կարող մաքրման կոչ անել մյուսներին։
      Ի՞նչ անել. 
    •    ստեղծել  ներքին կարգապահական հանձնաժողով՝ անկախ կազմով
    •    Հանրային հաղորդակցման բաց մոդել ունենալ՝ հստակ արձագանքով բոլոր բարձրաձայնվող կասկածներին
    •    Հոգևոր սպասավորների աշխարհիկ վարքագծի բարոյական վերահսկում կազմակերպել։ 
       Վստահությունը չի կառուցվում քարոզով, այլ՝ օրինակով։
       Եկեղեցին այսօր կանգնած է հենց այդ՝ օրինակ դառնալու քննության առաջ։ Եթե չի կարողանում լինել լուսավոր աղբյուր, դառնում է խավարի հանդեպ անտարբեր քար։ Իսկ հայ ժողովուրդը քարով չի ապրում, նա ապրել է հավատքով։ Եկեղեցին կամ վերակենդանանում է, կամ մեռնում՝ աստիճանաբար, անաղմուկ։     Ցավոք, այսօրվա մոտեցմամբ մենք հաճախ առանց նկատելու ծառայում ենք այն ուժերին, որոնք ուզում են հաղթել մեր Եկեղեցուն, մեր ժողովրդին ու մեր Հայրենիքին։
 

meganews.am