Այսօր Հայաստանի ազգային հերոս, Սպարապետ Վազգեն Սարգսյանի ծննդյան օրն է։ Մարդու, ում կենսագրությունը դարձավ անկախ պետականության ձևավորման տարեգրությունը, և ում բացակայությունը մինչ օրս զգացվում է Հայաստանի քաղաքական լանդշաֆտում։

Ռազմական առաջնորդից մինչև պետական շինարար

Վազգեն Սարգսյանի ֆենոմենը հայոց նորագույն պատմության մեջ եզակի է նրանով, որ նա կարողացավ տրանսֆորմացվել պատերազմի դաշտի հրամանատարից մինչև պետական ռազմավարական գործիչ։ 1988-ի շարժման ալիքի վրա ասպարեզ եկած գրողը շատ արագ հասկացավ, որ անկախությունը լոկ հռչակագիր չէ, այլ՝ ուժ և կազմակերպվածություն։

Բանակաշինություն. Սարգսյանի ամենամեծ ժառանգությունը Հայոց բանակն է։ Գրեթե ոչնչից, կամավորական ջոկատների միս ու արյունից նա կերտեց մի կանոնավոր կառույց, որը դարձավ պետության ողնաշարը։

Քաղաքական կշիռ. 90-ականների վերջին նա այլևս միայն «ուժային» նախարար չէր։ Նա դարձավ այն առանցքը, որի շուրջ հավասարակշռվում էին քաղաքական ամենատարբեր բևեռները։

1999-ի «Մեծ բեկումը» և Հոկտեմբերի 27-ի ստվերը

Երբ 1999-ին ձևավորվեց «Միասնություն» դաշինքը՝ Վազգեն Սարգսյանի և Կարեն Դեմիրճյանի առաջնորդությամբ, Հայաստանը թևակոխեց մի նոր փուլ։ Դա հանրային լայն համախմբման և տնտեսական թռիչքի հույսի շրջան էր։ Սակայն հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործությունը ոչ միայն ֆիզիկապես հեռացրեց առաջնորդներին, այլև կոտրեց պետության զարգացման բնականոն ընթացքը։

«Հոկտեմբերի 27-ը պարզապես ահաբեկչություն չէր, այն քաղաքական վիրահատություն էր՝ առանց անզգայացման, որի հետևանքները մենք կրում ենք մինչ օրս»։

Վերլուծաբանների համոզմամբ՝ Սարգսյանի սպանությամբ Հայաստանը կորցրեց այն «դիմադրողականությունը», որը թույլ կտար խուսափել հետագա ներքաղաքական ճգնաժամերից և արտաքին ճնշումներից։ Իշխանության հետագա կենտրոնացումը և քաղաքական բազմակարծության սեղմումը շատերի կողմից դիտարկվում են որպես հենց այդ օրվա հետևանք։

Ժառանգությունը՝ քննադատության և երախտիքի արանքում

Ինչպես ցանկացած խոշոր պետական գործիչ, Վազգեն Սարգսյանի կերպարը ևս զերծ չէ հակասական գնահատականներից։ Նրան հաճախ քննադատում են ընտրական գործընթացների վրա ունեցած ազդեցության կամ «ուժայինների» գերակայության համար։ Սակայն անհերքելի է մեկ փաստ, նա պետականակենտրոն գործիչ էր։

Այսօր, երբ Հայաստանը կրկին կանգնած է անվտանգային և ինքնության լուրջ մարտահրավերների առաջ, Սպարապետի կերպարը վերաիմաստավորվում է։ Նրա թողած պատգամը՝ «Հաղթանակները չեն տրվում, հաղթանակները նվաճվում են», այսօր առավել քան արդիական է։

Խմբագրական

Վազգեն Սարգսյանը գնաց՝ թողնելով անավարտ ծրագրեր և մի մեծ հարցական՝ ինչպիսի՞ն կլիներ այսօրվա Հայաստանը, եթե չլիներ հոկտեմբերյան այդ սև չորեքշաբթին։ Այսօր նրան հիշելը ոչ միայն հարգանքի տուրք է, այլև առիթ՝ խորհելու մեր պետականության տեսլականի և այն պատասխանատվության մասին, որը կրում է յուրաքանչյուրը՝ Սպարապետի երազած հզոր Հայաստանի ճանապարհին։

Մարգարիտա Դավթյան 

meganews.am