«Մեր ձևով» շարժման համակարգող Նարեկ Կարապետյանը ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերում ներկայացրեց Սամվել Կարապետյանի տնտեսական ծրագրի առանցքային դրույթները։ Թվերը հնչեցին խոշոր, խոստումները՝ գրավիչ, իսկ ձևակերպումները՝ չափազանց հարմար նախընտրական լսարանի համար։ Սակայն տնտեսությունը զգացմունքներով չի աշխատում, և այստեղ հենց առաջին լուրջ հարցերն են առաջանում։

300 000 նոր աշխատատեղ. որտեղի՞ց և ինչպե՞ս

Հայաստանի ամբողջ աշխատաշուկան այսօր շուրջ 700–750 հազար զբաղված ունի։ 300 հազար նոր աշխատատեղ ստեղծելը նշանակում է տնտեսության գրեթե հեղափոխական ընդլայնում՝ մի քանի տարվա ընթացքում։

Բայց ծրագրում բացակայում են հիմնարար հարցերի պատասխանները․

    •    ո՞ր ոլորտներում են ստեղծվելու այդ աշխատատեղերը,

    •    ի՞նչ ներդրումային ծավալներ են անհրաժեշտ,

    •    ո՞վ է լինելու գործատուն՝ պետությո՞ւնը, մասնավոր սեկտո՞րը, թե՞ երկուսը միասին։

Աշխատատեղը պարզապես թիվ չէ․ այն պահանջում է շուկա, արտադրողականություն, կապիտալ և երկարաժամկետ ռազմավարություն։ Առանց այս բաղադրիչների՝ 300 000-ը մնում է գեղեցիկ, բայց դատարկ թիվ։

0% հարկ փոքր բիզնեսի համար. բյուջեն ո՞վ է լցնելու

Փոքր բիզնեսի համար հարկերի զրոյացումը հնչում է գրեթե իդեալական, բայց այստեղ առաջանում է պարզ հաշվարկի խնդիր։

Պետական բյուջեի զգալի մասը հենց փոքր և միջին բիզնեսից է ձևավորվում։ Եթե այդ եկամուտը զրոյանում է, ապա՝

    •    կրճատվո՞ւմ են պետական ծախսերը,

    •    ավելացվո՞ւմ են այլ հարկեր,

    •    թե՞ առաջանում է բյուջետային դեֆիցիտ։

Առանց հստակ ֆինանսական մոդելի սա ոչ թե տնտեսական լուծում է, այլ պոպուլիստական կարգախոս։

20% էժան դեղորայք բոլորի համար. շուկայի՞, թե վարչական հրամանով

Դեղորայքի գների նվազեցումը սոցիալական առումով ցանկալի է, բայց տնտեսապես՝ բարդ։

Եթե գները նվազում են վարչական որոշմամբ, ապա վտանգվում է շուկայի կայունությունը, դեղերի մատակարարումը և որակը։

Եթե՝ սուբսիդավորմամբ, ապա կրկին հարց է առաջանում՝ ո՞ր աղբյուրից են ֆինանսավորվելու այդ սուբսիդիաները։

«Բոլորի համար» ձևակերպումը լավ է հնչում, բայց տնտեսությունում նման բան գրեթե չի լինում առանց ծանր հետևանքների։

Բերքի երաշխավորված մթերում. պետությո՞ւնը՝ որպես մեծածախ գնորդ

Գյուղատնտեսական մթերման երաշխավորումը նշանակում է, որ պետությունը կամ պետության կողմից վերահսկվող կառույցը պարտավորվում է գնել ամբողջ բերքը։

Սա արդեն փորձված մոդել է հետխորհրդային երկրներում, որի հիմնական խնդիրներն են՝

    •    անարդյունավետ ծախսեր,

    •    կոռուպցիոն ռիսկեր,

    •    շուկայի խեղաթյուրում։

Առանց արտահանման շուկաների և վերամշակման հզորությունների սա կարող է վերածվել ոչ թե գյուղացու փրկության, այլ նոր ֆինանսական բեռի։

20 000 մատչելի բնակարան. մատչելի՝ ում համար

Պետական աջակցությամբ բնակարանաշինությունը հնարավոր է, բայց 20 000 բնակարան նշանակում է միլիարդավոր դրամների ներդրում։

Չկան պատասխաններ՝

    •    ո՞վ է ֆինանսավորելու շինարարությունը,

    •    ի՞նչ գնով են դրանք «մատչելի»,

    •    և ինչ չափանիշներով են բաշխվելու։

Առանց հստակ մեխանիզմների սա ավելի շատ սոցիալական խոստում է, քան իրականացվող ծրագիր։

Մեծահարուստ լինելը ծրագիր չէ

Սամվել Կարապետյանի մեծ կարողությունը ինքնին տնտեսական ռազմավարություն չի նշանակում։ Մեծահարուստ լինելը դեռ չի պատասխանում գլխավոր հարցին՝

ինչպե՞ս են այս խոստումները վերածվելու աշխատող համակարգի։

Տնտեսական ծրագիրը չափվում է ոչ թե թվերի մեծությամբ, այլ հաշվարկների խորությամբ։ Իսկ այս պահին ներկայացվածը ավելի շատ հիշեցնում է նախընտրական խոստումների հավաքածու, քան իրագործելի տնտեսական մոդել։

Հայաստանը կարիք ունի ոչ թե գեղեցիկ թվերի, այլ ծանր, երբեմն ոչ հաճելի ճշմարտությունների վրա հիմնված տնտեսական քաղաքականության։

Մինչ այդ, նման ծրագրերը մնում են հարցականներով լի՝ որքան էլ բարձրաձայն ու վստահ ներկայացվեն ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերում։

Մարգարիտա Դավթյան 

Meganews.am