Կոտայքի մարզում պետական ծրագրերը շարունակվում են, մարզային կառավարման համակարգըգործում է անխափան, իսկ մարզպետի պաշտոնակատար Վասակ Վարդանյանը մասնակցում է պաշտոնական միջոցառումներին, համակարգում ընթացիկ գործընթացներն ու ղեկավարումքննարկումները։ Սակայն այս ամենի ֆոնին մնում է մի առանցքային հարց, որը քաղաքական տեսանկյունից ավելի խորքային է, քան կարող է թվալ առաջին հայացքից․ եթե Վարդանյանին վստահված է մարզի կառավարումը, ապա ինչո՞ւ նա մինչ օրս չի ստացել մարզպետի պաշտոնական կարգավիճակը։

Սա միայն կադրային նշանակման հարց չէ,  սա վերաբերում է իշխանության կադրային քաղաքականությանը, պատասխանատվության հստակեցմանն ու այն չափանիշներին, որոնցով որոշվում է՝ ով կարող է ոչ միայն կատարել պաշտոնի պարտականությունները, այլև պաշտոնապես ստանձնել դրանք։

Պարտականությունները՝ այո, կարգավիճակը՝ դեռ ոչ

Պետական համակարգում պաշտոնակատարի առկայությունն ինքնին արտառոց երևույթ չէ․ այն կարող է լինել անցումային լուծում, ժամանակավոր կազմակերպչական անհրաժեշտություն կամ նշանակման գործընթացի մի փուլ։ Սակայն երբ այդ վիճակը ձգձգվում է, առաջանում է հիմնավոր հարց, սա պարզապես ժամանակավոր լուծո՞ւմ է, թե՞ իշխանությունը դեռ վերջնական որոշում չունի։

Վասակ Վարդանյանի դեպքում հանրային քննարկման առանցքում հենց այս հակադրությունն է․ նա ներկայացնում է մարզային իշխանությունը պաշտոնական հարթակներում, բայց նրա վերջնական նշանակման վերաբերյալ որոշումը հանրությանը հայտնի չէ։

Սա ինքնաբերաբար չի ապացուցում, թե իշխանությունը չի վստահում Վարդանյանին։ Սակայն այն հիմք է տալիս հարցնելու՝ ինչո՞վ է պայմանավորված նշանակման ձգձգումը, և ի՞նչ չափանիշների պետք է համապատասխանի պաշտոնակատարը՝ մարզպետ դառնալու համար։

Եթե կան քաղաքական կամ կառավարչական վերապահումներ, դրանց մասին հնարավոր է խոսել միայն փաստերի առկայության դեպքում։ Իսկ եթե նման վերապահումներ չկան, ապա երկարաձգվող անորոշությունն ինքնին պաշտոնական բացատրության կարիք ունի։

Վարչապետի այցն ու մարզային կառավարման քաղաքական պատկերը

Կոտայքում ապակու վերամշակման նոր գործարանի բացումը՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մասնակցությամբ, հերթական առիթն էր ուշադրություն դարձնելու մարզային իշխանության ներկայացուցչական կազմին։ Միջոցառմանը ներկա էր նաև Վասակ Վարդանյանը՝ որպես մարզպետի պարտականությունները կատարող պաշտոնյա։

Նման միջոցառումները միայն տնտեսական ծրագրերի մեկնարկ չեն․ դրանք նաև պետական կառավարման աշխատանքի հանրային ներկայացման հարթակ են։ Եվ հենց այստեղ է, որ կարգավիճակի հարցը ստանում է լրացուցիչ քաղաքական նշանակություն․ եթե պաշտոնակատարը պարբերաբար ներգրավված է բարձր մակարդակի միջոցառումներում, ապա հանրությունն ակնկալում է հստակություն նրա լիազորությունների ու պաշտոնական ապագայի վերաբերյալ։

Այդուհանդերձ, վարչապետի հետ նույն միջոցառմանը մասնակցելը չի կարող միանշանակ մեկնաբանվել որպես անվերապահ քաղաքական աջակցության կամ անվստահության ապացույց։ Դա փաստում է պաշտոնյայի ընթացիկ ներգրավվածությունը, բայց չի բացահայտում իշխանության ներքին հաշվարկները։

Մարզի ցուցանիշները․ համակարգի արդյունք, թե՞ անձնական վաստակ

Հրապարակված տվյալների համաձայն՝ 2018 թվականի մայիսից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբեր Կոտայքի մարզում իրականացվել են ավելի քան 63 միլիարդ դրամի աշխատանքներ․ կառուցվել կամ նորոգվել է 330 կմ ճանապարհ, լուսավորվել՝ 163 կմ, կառուցվել կամ նորոգվել է 206 կմ ջրատար, շահագործման են հանձնվել 20 մանկապարտեզ և 3 դպրոց։

Այս տվյալներն արտացոլում են մարզում տարիների ընթացքում իրականացված աշխատանքների ծավալը։ Սակայն դրանք չեն կարող ամբողջությամբ վերագրվել Վասակ Վարդանյանին, քանի որ ընդգրկում են մի ժամանակահատված, որի արդյունքները ձևավորվել են տարբեր ղեկավարների, համայնքային մարմինների և պետական ծրագրերի մասնակցությամբ։

Այս թվերն ավելի շուտ ցույց են տալիս այն կառավարչական միջավայրը, որտեղ գործում է մարզային իշխանությունը։ Իսկ ներկա պաշտոնակատարի արդյունավետությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ են հենց նրա պաշտոնավարման ժամանակահատվածին վերաբերող չափելի տվյալներ՝ ծրագրերի կատարման ընթացքի, բյուջետային միջոցների օգտագործման և աշխատանքների որակի մասին։

Խորհրդակցություններ, COP17 և հաշվետվողականություն

Վասակ Վարդանյանի նախագահությամբ անցկացված մարզխորհրդի վերջին նիստում քննարկվել են առողջապահական, սոցիալական, 2026-2027թթ․ սուբվենցիոն ծրագրերն ու ճանապարհաշինությունը։ Բացի այդ, մարզում ընթանում են COP17-ի կազմակերպչական նախապատրաստությունները։

Օրակարգն ու միջազգային միջոցառումների նախապատրաստումը ցույց են տալիս, որ մարզային կառավարման համակարգը գործում է։ Սակայն խորհրդակցությունների անցկացումը կամ միջոցառումների համակարգումը դեռևս վերջնական արդյունավետության չափանիշ չեն։

Հանրության համար առանցքային է հաշվետվողականությունը, որքան հստակ են պաշտոնյայիլիազորություններն ու կարգավիճակը, այնքան ավելի պարզ է հանրության համար՝ ումիցպահանջել արդյունք և ում գործունեությունը գնահատել։

Հանրային համակրանքը՝ ընդդեմ պետական չափանիշների

⁠MegaNews⁠-ի հետ զրույցներում որոշ քաղաքացիներ դրական են արտահայտվել Վասակ Վարդանյանի մասին՝ ցանկություն հայտնելով նրան տեսնել մարզպետի պաշտոնում։ Սա ցույց է տալիս հանրային որոշակի վերաբերմունք, սակայն հանրային համակրանքն ու պետական նշանակման չափանիշները տարբեր հարթություններում են։

Վերջնական որոշումը պետք է հիմնված լինի իրավական ընթացակարգերի, կառավարման կարողությունների և իշխանության քաղաքական պատասխանատվության վրա։ Հենց այստեղ է, որ իշխանության բացատրության անհրաժեշտությունը դառնում է ակնհայտ, եթե Վարդանյանի աշխատանքը բավարար է մարզը ղեկավարելու համար, ապա ո՞րն է պաշտոնական նշանակման խոչընդոտը։

Ամփոփում․ Վստահված պարտականությո՞ւն, թե՞ չավարտված քաղաքական որոշում

Վասակ Վարդանյանի՝ մարզպետի պաշտոնում չնշանակվելու փաստից հնարավոր չէ միանշանակ եզրակացնել, թե իշխանությունը նրան չի վստահում։ Բայց նույնքան անհիմն է անտեսել այն հարցը, թե ինչու է մարզի կառավարումը շարունակվում պաշտոնակատարի ռեժիմով։

Քաղաքական տեսանկյունից առկա են մի քանի հնարավոր վարկածներ․

 Ժամանակավոր կառավարման երկարաձգում,

 Կադրային այլընտրանքների քննարկում,

 Նշանակման քաղաքական նպատակահարմարության գնահատում։

Առանց պաշտոնական մեկնաբանության՝ սրանցից որևէ մեկը ներկայացնել որպես իրական պատճառ, կնշանակի ենթադրությունը փոխարինել փաստով։

⁠MegaNews⁠-ի հիմնական հարցը մնում է բաց, Վասակ Վարդանյանի դեպքում գործ ունե՞նք ժամանակավոր լուծման, թե՞ իշխանության դեռ չհրապարակված քաղաքական հաշվարկի հետ։

Պաշտոնական պարզաբանումը կարող է վերջ դնել ենթադրություններին։ Մինչ այդ, նշանակման շուրջ անորոշությունն ինքնին մնում է հանրային և քաղաքական քննարկման արժանի խնդիր։

Մարգարիտա Դավթյան

«Մեգանյուզ»լրատվական