Նախընտրական քարոզարշավները ցանկացած ժողովրդավարական հասարակությունում պետք է լինեն գաղափարների, ապագայի տեսլականների և զարգացման կոնկրետ ծրագրերի մրցակցության հարթակ։ Սակայն հայաստանյան քաղաքական իրականությունը դեռևս հեռու է այս մոդելից։ Ընթացիկ ընտրարշավի ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը՝ կապված «Արարատցեմենտ» գործարանը գործարար և քաղաքական գործիչ Գագիկ Ծառուկյանից «վերցնելու և պետականացնելու» մտադրության հետ, լրջագույն մտորումների տեղիք է տալիս։

Այս դիսկուրսը դուրս է գալիս սովորական նախընտրական բանավեճի սահմաններից և շոշափում է ինչպես երկրի տնտեսական անվտանգության, այնպես էլ քաղաքական հոգեբանության խորքային շերտերը։

1. Իրավական-տնտեսական կողմը. ի՞նչ ազդեցություն կունենա սա ներդրումային միջավայրի վրա

Քաղաքական քարոզարշավի ժամանակ խոշոր բիզնեսների պետականացման կամ ազգայնացման թեմաների շրջանառումը, անկախ դրդապատճառներից, ռիսկային է պետության տնտեսական իմիջի համար։ Երբ երկրի թիվ մեկ քաղաքական ամբիոնից հնչում են սեփականության վերաբաշխման կամ գույքը «վերցնելու» մասին ուղղակի սպառնալիքներ, դա առաջին հերթին բացասական ազդակ է ներքին և արտաքին ներդրողներին։

 Սեփականության իրավունքի անձեռնմխելիություն.

Ներդրումների ներհոսքի գլխավոր նախապայմանը կանխատեսելիությունն ու օրենքի գերակայությունն են։ Քաղաքական նպատակահարմարությամբ պայմանավորված «պետականացման» թեզերը խաթարում են տնտեսական խաղի կանոնները։

 Կապիտալի արտահոսքի վտանգ.

Նման հայտարարությունները կարող են ստիպել խոշոր կապիտալ ունեցող գործարարներին՝ իրենց միջոցները տեղափոխել ավելի անվտանգ և կայուն իրավական համակարգ ունեցող երկրներ։

 Մրցակցային միջավայրի աղավաղում.

Բիզնեսի նկատմամբ պետական վարչական լծակների կիրառման սպառնալիքը թուլացնում է ազատ շուկայական հարաբերությունները և ստեղծում անառողջ մթնոլորտ։

2. Վարկանիշի գործոնն ու հոգեբանական շարժառիթները

Քաղաքագիտական տեսանկյունից՝ անընդհատ սպառնալիքների, «պատժիչ» գործողությունների և կոշտ հռետորաբանության լեզվին անցնելը հաճախ վկայում է սեփական հեղինակության և վարկանիշի անկման ներքին մտավախության մասին։

Երբ քաղաքական ուժը կամ դրա առաջնորդն ունենում են կայուն, բարձր և աներկբա հանրային վստահության քվե, նրանց հռետորաբանությունը, որպես կանոն, լինում է ավելի կառուցողական, հանգիստ և ապագային միտված։ Ընդհակառակը՝ քարոզարշավի մասնակիցներին, թեկնածուներին ու ընդդիմադիրներին անընդհատ սպառնալը կարող է ինդիկատոր լինել այն բանի, որ իշխանությունը զգում է հանրային աջակցության նվազում։ Սա փորձ է՝ մոբիլիզացնելու սեփական էլեկտորատին «ներքին թշնամու» կամ «օլիգարխիայի» դեմ պայքարի հին, բայց էմոցիոնալ առումով դեռևս աշխատող թեզերի շուրջ։

3. Փոխադարձ հարգանքի դեֆիցիտը. մեղավորների փնտրտուքից դեպի տեսլական

Այսօրվա ընտրողն ունի լրջագույն հոգնածություն անընդհատ հնչող փոխադարձ մեղադրանքներից։ Քաղաքական դաշտում երկար տարիներ տիրող «դավաճաններ», «լրտեսներ» կամ «օտարերկրյա գործակալներ» փնտրելու մոլուցքը չի լուծում երկրի առջև ծառացած իրական, օրհասական խնդիրները։

Հայաստանի քաղաքական մշակույթի առողջացման համար կենսական անհրաժեշտություն է, որ թեկնածուները և առաջնորդները դրսևորեն միմյանց լսելու, հարգելու և քաղաքակիրթ բանավեճի մեջ մտնելու ընդունակություն։ Սեփական քաղաքական կշիռն ու վարկանիշը բարձրացնելու լավագույն ճանապարհը ոչ թե դիմացինին արժեզրկելն է կամ սպառնալը, այլ սեփական՝ ավելի մրցունակ, հաշվարկված ու իրատեսական ծրագիր ներկայացնելը։

Վերլուծական հայացք. Ընտրողին այլևս չի հետաքրքրում, թե ով է մեղավոր անցյալի ձախողումների համար. ընտրողին հետաքրքրում է, թե ով և ինչպես է ապահովելու իր վաղվա օրվա անվտանգությունն ու բարեկեցությունը։

4. Մեկ ընդհանուր նպատակ՝ խաղաղություն և անվտանգություն

Անկախ քաղաքական հայացքներից, կուսակցական պատկանելությունից կամ նախընտրական սուր բախումներից՝ Հայաստանի Հանրապետության բոլոր քաղաքացիների և քաղաքական ուժերի հիմնարար ցանկությունը նույնն է՝ ունենալ ուժեղ, անվտանգ, առանց պատերազմների և խաղաղ երկիր։ Մենք բոլորս սիրում ենք մեր հայրենիքը և ուզում ենք տեսնել այն կայուն ու զարգացող։

Հենց այս գիտակցումը պետք է դառնա նախընտրական պայքարի «կարմիր գիծը»։ Քաղաքական հռետորաբանությունը, որը պառակտում է հասարակությունը և ներքին թշնամանք հրահրում, թուլացնում է երկրի ներքին դիմադրողականությունը։ Ժամանակն է, որ քարոզարշավները դառնան ոչ թե «ոչնչացման» և վախի մթնոլորտի ձևավորման գործիք, այլ հանրային համախմբման և պետության զարգացման ուղիների որոնման հարթակ։

Մ. Դ. 

Նյութը՝ «Մեգանյուզ»  վերլուծականի